Sunumların en kritik anı çoğu zaman en başıdır. Siz daha ikinci slayta geçmeden karşı tarafın zihninde iki soru belirir: “Bu konu beni ilgilendiriyor mu?” ve “Bu kişi ne anlatmaya çalışıyor?” İşte “1 slaytta neden” anlatmak, bu iki soruya aynı anda cevap vererek sunumu bir anda rayına oturtur. Çünkü siz “neden”i kurduğunuzda, geri kalan her şey anlam kazanır.
“Neden” slaydı aslında bir süs değildir, bir yön tabelasıdır. Siz sadece “biz şunu yapıyoruz” dediğinizde dinleyen kişi önce bağlam arar. “Niye şimdi?” diye sorar. “Niye siz?” diye sorar. “Niye ben?” diye sorar. Siz bu soruları başta cevaplamadığınızda sunum boyunca zihinde bir uğultu kalır. Siz bu uğultuyu susturduğunuzda, sunumunuz daha az çabayla daha çok etki üretir.
Bu slaytta amaç, büyük büyük laflar etmek değildir. Amaç, tek bir cümleyle odanın ortak gerçekliğini kurmaktır. Siz karşı tarafın yaşadığı bir problemi net ve tanıdık bir dille söylediğinizde, herkesin içindeki “evet ya” düğmesine basarsınız. O düğme basılınca dikkat artar, direnç azalır, merak yükselir. Merak yükseldiğinde sunum artık dinlenir.
İyi bir “neden” slaydı üç parçayı aynı anda taşır: problem, değer ve kanıt. Siz önce problemi görünür kılarsınız, sonra hangi değeri ürettiğinizi söylersiniz, en sonda da bunun boş bir iddia olmadığını küçük bir kanıtla desteklersiniz. Burada kanıt dediğimiz şey, devasa bir rapor olmak zorunda değildir. Bazen bir sayı, bazen bir örnek, bazen bir kısa gözlem yeter. Çünkü hedef “ikna etmek için boğmak” değil, “güven için bir işaret” bırakmaktır.
Problem kısmında en sık yapılan hata, problemi çok genel anlatmaktır. “Zaman yönetimi zor” gibi cümleler herkesin başını sallamasını sağlar ama kimsenin kalbini yakalamaz. Siz problemi daha somut söylediğinizde slayt bir anda gerçek olur. “Toplantılar uzuyor ama karar çıkmıyor” dediğinizde, “Pazarlama yapıyoruz ama ölçemiyoruz” dediğinizde, “Bütçe var ama ay sonu yine belirsiz” dediğinizde insanlar kendini slaytta görür. Kendini gören kişi dinlemeye başlar.
Değer kısmında ise “özellik saymak” tuzağı vardır. Siz “şunu yapıyoruz, bunu da yapıyoruz” diye sıraladığınızda, dinleyen kişi “peki bana ne” sorusuna geri döner. Oysa siz değeri sonuç diliyle kurduğunuzda, yani “şu sonuç oluyor” dediğinizde, mesaj netleşir. Değer, çoğu zaman bir hız, bir netlik, bir tasarruf, bir risk azaltma ya da bir büyüme etkisi olarak ifade edilebilir. Siz kendi alanınıza göre bunu bir cümleye sığdırdığınızda, sunumunuz kendiliğinden toparlanır.
Kanıt kısmında da ayrı bir incelik var. Siz kanıtı fazla büyüttüğünüzde, “savunmaya geçmiş” gibi görünebilirsiniz. Siz kanıtı hiç koymadığınızda, iddia havada kalabilir. Burada iyi çalışan yaklaşım, küçük ama net bir işaret vermektir. “Şu sürede şu sonuç” gibi bir cümle, “şu kadar kişi bu yaklaşımı kullanıyor” gibi bir veri, “şu problemle gelenler şunu yapınca rahatladı” gibi kısa bir örnek, çoğu zaman yeterlidir. Siz kanıtı “güven kapısı” gibi kullanırsınız, kapıyı sonuna kadar kırmaya çalışmazsınız.
Bu slaytın dili de önemlidir. Siz 1 slaytta “neden” anlatırken süslü cümleler yerine sade cümleler kullanmalısınız. Çünkü bu bölümde en büyük düşmanınız, belirsizliktir. Belirsizlik, dikkat kaybına dönüşür. Siz kısa cümle kurduğunuzda, kelime sayısını azalttığınızda, herkes aynı şeyi okur ve aynı şeyi anlar. Sunumda en pahalı şey aynı anda farklı anlaşılmaktır.
Bir slayta her şeyi sığdırma isteği de sık görülür. Siz bir slaytı poster gibi doldurduğunuzda, karşı taraf okumaya çalışırken sizi dinleyemez. Sonuçta hem metin boşa gider hem ses boşa gider. Siz bu slaytı “tek mesaj” için tasarladığınızda, sunumun geri kalanını da rahatlatırsınız. Çünkü siz başlangıçta yolu çizmiş olursunuz. Yol çizilince detaylar daha kolay taşınır.
“Neden” slaydı sadece yatırımcı sunumlarında değil, eğitim anlatırken de çok işe yarar. Siz bir eğitimde “bugün şunu öğreneceğiz” dediğinizde bilgi verirsiniz. Siz “bu konuyu öğrenmezseniz nerede zorlanırsınız, öğrenirseniz ne kolaylaşır” dediğinizde neden kurarsınız. Neden kurulduğunda, katılımcı sadece dinlemez, zihninde yer açar. Yer açan zihin, öğrenir.
Siz bu slaytı her sunumda standart bir rutin haline getirdiğinizde, temsil gücünüz de artar. Çünkü insanlar sizi “slayt gösteren biri” değil, “konuyu netleştiren biri” olarak görür. Netleştiren kişi, toplantılarda da sunumlarda da daha hızlı güven alır. Güven alan kişi daha az konuşur ama daha çok etki eder. Sunumun sessiz ödülü budur.
Efisi’de hikaye anlatıcılığı eğitimlerinde bu yaklaşımı özellikle çalışıyoruz, çünkü “neden” iyi kurulmadığında en iyi içerik bile dağılabiliyor.